Spoiwo Sn60Pb40 to klasyczny stop cynowo-ołowiowy stosowany w elektronice i elektrotechnice od dziesięcioleci. Topi się w 183°C i pozostaje płynne do 190°C, więc luty krzepną szybko i zachowują charakterystyczny jasny połysk.
Wewnątrz drutu biegnie kalafoniowy topnik SW26 w ilości 2,5% masy. Usuwa on tlenki z lutowanej powierzchni w momencie kontaktu z grotem, dzięki czemu spoiwo rozpływa się bez podawania topnika z osobnej butelki. Pozostałości są niekorozyjne i nie wymagają obowiązkowego zmywania.
Ołów obniża temperaturę pracy i ułatwia zwilżanie, dlatego spoiwa cynowo-ołowiowe pozostają pierwszym wyborem w serwisie, naprawach i prototypowaniu. Dyrektywa RoHS2 obejmuje sprzęt wprowadzany do obrotu - do jego produkcji stosuje się stopy bezołowiowe.
Średnica drutu decyduje o tym, ile spoiwa trafia do połączenia w jednostce czasu, i jest najczęstszym kryterium wyboru w obrębie jednego stopu. Cieńszy drut daje kontrolę, grubszy - szybkość.
Ten wariant ma 1 mm i przeznaczony jest na uniwersalne prace elektroniczne. Średnica 1 mm to najczęściej wybierany kompromis: wystarcza do pól lutowniczych na płytce, przewodów i elementów przewlekanych.
Opakowanie 100 g wystarcza na warsztat domowy i regularne, ale niezbyt intensywne prace.
Topnik w spoiwie opisują trzy równoległe systemy oznaczeń, które mówią o tym samym z innej strony. SW26 to oznaczenie według normy DIN 8511. 1.1.2B pochodzi z ISO 9454: pierwsza jedynka mówi, że bazą jest kalafonia, druga - że topnik zawiera aktywatory, dwójka wskazuje na halogenki jako aktywator, a litera B oznacza postać stałą.
ROL1 to zapis według J-STD-004, stosowany najczęściej w dokumentacji montażowej. RO to kalafonia, L oznacza niską aktywność, a jedynka - obecność halogenków poniżej 0,5%. Zestawienie tych trzech oznaczeń pozwala porównać topnik z dowolnym innym spoiwem, niezależnie od tego, którym systemem posługuje się producent.
Praktyczny wniosek jest taki, że pozostałości po lutowaniu są niekorozyjne i mogą zostać na płytce. Zmywa się je wtedy, gdy przeszkadzają wizualnie albo gdy płytka idzie do lakierowania - wystarczy alkohol izopropylowy.
Topnik SW26 jest niekorozyjny, więc jego pozostałości mogą zostać na płytce bez ryzyka uszkodzenia ścieżek. Zmywanie ma sens przed lakierowaniem, przed pomiarami wysokiej impedancji oraz wtedy, gdy liczy się wygląd. Do zmywania stosuje się rozpuszczalniki organiczne, najczęściej alkohol izopropylowy.
Producent podaje zakres 340-420°C. Niższe ustawienie wystarcza przy drobnych elementach i cienkim drucie, wyższe przy masach, ekranach i grubszych przewodach, gdzie ciepło szybko ucieka z punktu lutowania. Warto zaczynać od dolnej granicy i podnosić dopiero wtedy, gdy lut nie chce się rozpłynąć.
Przy naprawie serwisowej robi się to powszechnie, ale mieszanie stopów obniża temperaturę topnienia powstałego lutu i zmienia jego właściwości mechaniczne. Przed dolutowaniem warto usunąć stare spoiwo plecionką, żeby połączenie miało jednorodny skład.
Matowa powierzchnia bierze się najczęściej z poruszenia elementu w trakcie krzepnięcia albo ze zbyt niskiej temperatury grota. Sam Sn60Pb40 krzepnie z połyskiem, bo jego zakres krzepnięcia jest wąski - od 183 do 190°C. Jeśli powierzchnia jest matowa i chropowata, lut zwykle wymaga powtórzenia.
Dyrektywa obejmuje sprzęt wprowadzany do obrotu na rynek Unii Europejskiej i do jego produkcji stosuje się stopy bezołowiowe. Spoiwa cynowo-ołowiowe pozostają w użyciu przy serwisie, naprawach, prototypowaniu i w zastosowaniach spoza zakresu dyrektywy.
