Kostki elektryczne

Kostki elektryczne znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie zachodzi potrzeba pewnego połączenia przewodów, ale standardowe techniki (np. lutowanie czy zaciskanie) z pewnych przyczyn nie wchodzą w grę. A zatem – jak są zbudowane oraz w jakich aplikacjach najczęściej można znaleźć te przydatne komponenty?

Budowa kostek elektrycznych

Klasyczna kostka elektryczna ma formę korpusu wykonanego z materiału dielektrycznego (izolatora), w którym umieszczone są metalowe zaciski śrubowe. I to właśnie od tej formy złączy pochodzi często spotykana, alternatywna nazwa tych komponentów - kostki zaciskowe. Niewielkie, metalowe zaciski mają konstrukcję dwustronną, czyli umożliwiającą umieszczenie odizolowanych końcówek przewodów, wchodzących do wnętrza kostki przez przeciwległe otwory. Niektóre kostki elektryczne są wyposażone w kompatybilne obudowy umożliwiające osłonięcie całości przed przypadkowym dotknięciem. Oprócz zwykłych kostek zawierających od jednego do nawet kilkunastu torów, na rynku dostępne są także modele ze zintegrowanym gniazdem bezpiecznika 5x20 mm – takie rozwiązanie niebywale ułatwia budowę sieciowej instalacji zasilającej wewnątrz obudowy urządzenia czy też szafy rozdzielczej.

Kostki elektryczne – najważniejsze parametry

Podobnie jak w przypadku każdego innego elementu elektrycznego lub elektronicznego, także kostki zaciskowe można scharakteryzować za pomocą szeregu parametrów technicznych.

• Napięcie maksymalne to najwyższe napięcie panujące w obwodzie zbudowanym z użyciem kostki, przy którym nie występuje ryzyko przebicia izolacji. W przypadku zdecydowanej większości popularnych kostek mamy do czynienia z wartościami 250 V, 400 V lub 450 V, co wynika oczywiście z napięć panujących w typowych obwodach jedno- i trójfazowych.

• Prąd maksymalny wynika z przekroju poprzecznego metalowych elementów stykowych znajdujących się w korpusie kostki elektrycznej. Mniejsze kostki mogą przeważnie pracować z obciążeniem nie przekraczającym 10 A, zaś w przypadku większych modeli obciążalność może wynosić 15 A, 20 A, 30 A, a nawet 50 A. Przekroczenie dopuszczalnego prądu może doprowadzić do przegrzania styków, a w efekcie do uszkodzenia izolacji (zaś w skrajnym przypadku – zwarcia, a nawet pożaru) – dlatego zawsze należy dobierać kostki elektryczne z odpowiednim marginesem bezpieczeństwa.

• Raster to inaczej rozstaw torów prądowych, czyli odległość pomiędzy środkami sąsiadujących „kanałów” kostki zaciskowej. Z reguły im większy raster, tym wyższa obciążalność prądowa, co wiąże się oczywiście z grubszymi stykami.

• Liczba torów (określanych potocznie „pinami” przez analogię do innych rodzajów złączy stosowanych w elektryce i elektronice) przeważnie nie przekracza 12. Kostki w korpusach z tworzywa sztucznego (zwykle PA66) są produkowane w sposób umożliwiający łatwy podział na mniejsze odcinki poprzez przecięcie przewężonych fragmentów obudowy (w miejscach otworów montażowych przeznaczonych do przykręcenia kostki do podłoża).

• Materiał korpusu ma kluczowe znaczenie dla wytrzymałości kostki na podwyższone temperatury otoczenia. Kostki w obudowach tworzywowych powinny być stosowane w tych aplikacjach, które nie wiążą się z ryzykiem przegrzania powyżej kilkudziesięciu °C (choć markowe kostki, np. dostępne w naszej ofercie modele marki Degson Electronics, są w stanie przetrwać temperatury otoczenia dochodzące nawet do 140°C). Znacznie bardziej odporne na wysokie temperatury są ceramiczne kostki elektryczne – bez szwanku znoszą bowiem warunki rzędu kilkuset stopni Celsjusza!

Praktyczne zastosowania kostek elektrycznych

Podstawowe zastosowanie kostek zaciskowych to wszelkiego rodzaju instalacje elektryczne, głównie te wykonywane w puszkach podtynkowych oraz natynkowych – pozwalają one bowiem na wygodne łączenie przewodów fazowych, zerowych oraz uziemienia w budynkowych sieciach energetycznych, zaś możliwości łatwej wymiany kostki lub zmiany konfiguracji przewodów znakomicie przyspieszają wszelkie prace serwisowe. Kostki ceramiczne są natomiast niezbędne w przypadku wszelkiego rodzaju urządzeń grzewczych – można je zatem znaleźć w rozmaitych grzejnikach elektrycznych, termowentylatorach, drobnym sprzęcie AGD (w tym piekarnikach, tosterach, płytach kuchennych, suszarkach itp.), a także w instalacjach przemysłowych.