Przetwornice napięcia

Przetwornice napięcia - zasilanie 230 V z akumulatora pojazdu

Przetwornica napięcia zamienia napięcie stałe z instalacji pojazdu na napięcie przemienne 230 V, takie jak w gniazdku domowym. Dzięki temu w kabinie ciężarówki, w busie serwisowym czy w kamperze można uruchomić sprzęt zbudowany do pracy z sieci: ładowarkę do elektronarzędzi, laptopa, czajnik, lodówkę turystyczną albo lampę roboczą.

Drugą grupą urządzeń w tej kategorii są reduktory napięcia, czyli przetwornice stało-stałe. Nie tworzą one napięcia przemiennego - obniżają 24 V do 12 V, żeby w pojeździe ciężarowym zasilić osprzęt przewidziany do instalacji samochodu osobowego.

Gdzie się je stosuje

• transport dalekobieżny - zasilanie sprzętu w kabinie podczas postoju
• serwis mobilny - ładowarki do elektronarzędzi i zasilanie przyrządów pomiarowych na miejscu
• kampery i zabudowy turystyczne - lodówka, oświetlenie, sprzęt kuchenny
• instalacje wyspowe - domki letniskowe i zestawy z panelem fotowoltaicznym
• pojazdy specjalistyczne - zasilanie urządzeń w zabudowie warsztatowej
• reduktory 24/12 V - montaż osprzętu dwunastowoltowego w pojazdach ciężarowych

Na jakie parametry zwrócić uwagę

Napięcie wejściowe. Musi odpowiadać instalacji pojazdu: 12 V w samochodach osobowych i dostawczych, 24 V w ciężarowych, autobusach i maszynach. Podłączenie przetwornicy dwunastowoltowej do instalacji 24 V kończy się uszkodzeniem urządzenia.

Moc ciągła, nie szczytowa. W oznaczeniach podaje się zwykle dwie wartości, na przykład 1500/3000 W. Pierwsza to moc ciągła - tyle przetwornica odda przez cały czas pracy. Druga to moc szczytowa, dostępna przez ułamek sekundy, przy rozruchu silnika lodówki albo elektronarzędzia. Dobór wyłącznie po mocy szczytowej to najczęstszy błąd zakupowy: urządzenie o poborze 1800 W nie będzie działać na przetwornicy 1500/3000 W.

Kształt przebiegu wyjściowego. Przetwornice z czystym sinusem odtwarzają przebieg zbliżony do sieciowego i zasilą każde urządzenie. Tańsze konstrukcje z sinusem modyfikowanym dają przebieg schodkowy - wystarczy do grzałek, żarówek i prostych ładowarek, ale w silnikach indukcyjnych powoduje grzanie i głośniejszą pracę, a część zasilaczy impulsowych i sprzętu medycznego w ogóle go nie przyjmie. Ten parametr trzeba sprawdzić przed zakupem, bo decyduje o tym, co da się podłączyć.

Sprawność. Typowo 85-90%. Różnica przekłada się wprost na obciążenie akumulatora i na to, ile czasu urządzenie popracuje na postoju.

Pobór prądu po stronie akumulatora. To parametr, o którym najłatwiej zapomnieć. Przetwornica 1500 W przy 24 V i sprawności 85% pobiera około 73 A, a przy 12 V już blisko 147 A. Wymaga to przewodów o dużym przekroju, krótkiego odcinka od akumulatora i bezpiecznika dobranego do prądu - przewód od gniazda zapalniczki nadaje się wyłącznie do najmniejszych modeli.

Zabezpieczenia. Warto sprawdzić ochronę przed przeciążeniem, zwarciem, przegrzaniem oraz zbyt niskim i zbyt wysokim napięciem akumulatora. Zabezpieczenie podnapięciowe chroni przed rozładowaniem akumulatora do stanu, w którym pojazd nie odpali.

Warunki pracy i chłodzenie. W kabinie latem temperatura potrafi przekroczyć 50°C, więc zakres temperatur pracy ma znaczenie praktyczne. Modele o większej mocy mają wentylator - trzeba przewidzieć miejsce montażu z dopływem powietrza i nie zabudowywać ich szczelnie.

Jak dobrać moc

Punktem wyjścia jest suma mocy urządzeń, które będą pracować jednocześnie, powiększona o zapas na rozruch. Sprzęt z silnikiem - lodówka, pompa, szlifierka - pobiera przy starcie kilkukrotność mocy znamionowej, dlatego przy takim obciążeniu dobiera się przetwornicę z wyraźnym marginesem. Przy odbiornikach czysto grzejnych zapas może być mniejszy, bo pobór prądu jest od początku stały.