Zlutuj układ, wpraw płytkę w ruch i zobacz kolorowe paski świetlne tworzone przez wirujące diody LED.

Bączek LED to zestaw DIY do nauki lutowania, który po zmontowaniu działa jak elektroniczna zabawka pokazująca światło w ruchu. Podczas wirowania 5 diod LED tworzy wielokolorowe smugi, a włącznik odśrodkowy uruchamia obwód tylko wtedy, gdy bączek się obraca. Projekt łączy montaż elementów THT, obserwację efektów świetlnych i podstawy fizyki ruchu obrotowego.

Najważniejsze w skrócie

• zestaw elektroniczny do samodzielnego montażu
• 5 diod LED wyświetlających kolorowe paski świetlne
• automatyczne włączanie i wyłączanie zabawki
• włącznik odśrodkowy uruchamiający obwód podczas wirowania
• zasilanie z dwóch baterii CR2032
• płytka drukowana o średnicy 90 mm
• projekt do nauki lutowania elementów przewlekanych THT
• praktyczna demonstracja efektu żyroskopowego i precesji

Co daje ten projekt?

Montaż pozwala przećwiczyć lutowanie rezystorów, kondensatorów, diod LED, podstawki pod układ scalony, koszyków baterii oraz włącznika odśrodkowego. Po zakończeniu pracy powstaje wirujący bączek z efektem świetlnym widocznym podczas obrotu płytki.

Projekt nie kończy się na samym lutowaniu. Po uruchomieniu można obserwować, jak ruch obrotowy wpływa na stabilność bączka oraz jak szybko przemieszczające się diody LED tworzą kolorowe ślady widoczne dla oka.

Co znajdziesz w zestawie?

W komplecie znajduje się płytka PCB, elementy elektroniczne do zmontowania układu, koszyki baterii CR2032, włącznik odśrodkowy, diody LED, układ 4060 z podstawką DIL16, tulejki dystansowe tworzące oś bączka, gumowe nóżki oraz dokumentacja montażowa.

Co dodatkowo będzie potrzebne?

Do uruchomienia układu potrzebne są dwie baterie CR2032.

Do montażu potrzebne są podstawowe narzędzia lutownicze: lutownica lub stacja lutownicza, spoiwo lutownicze oraz cążki do przycinania wyprowadzeń.

Pracę mogą ułatwić: podstawka pod lutownicę, czyścik do grotu, silikonowa mata robocza i uchwyt typu trzecia ręka.

Dla kogo jest ten projekt?

• dla osób zaczynających naukę lutowania na projekcie THT
• dla hobbystów elektroniki szukających zestawu z widocznym efektem po montażu
• dla uczestników warsztatów technicznych i zajęć praktycznych
• dla osób zainteresowanych prostym połączeniem elektroniki i fizyki
• jako edukacyjny projekt pokazujący działanie diod LED, układu 4060 i włącznika odśrodkowego

Projekt AVT EDU nr 650
Bączek LED z efektem kolorowych pasków świetlnych

Układ wykorzystuje 5 diod LED: dwukolorową czerwono-niebieską, zieloną, czerwoną, niebieską i białą. Po wprawieniu bączka w ruch światło z diod tworzy kolorowe wzory widoczne jako świetlne paski. Automatyczne włączanie i wyłączanie realizuje włącznik odśrodkowy, który reaguje na obrót zabawki.

Oś bączka tworzą mosiężne tulejki skręcone przez centralny otwór w płytce. Krótsza tulejka znajduje się po stronie lutowania, a dłuższa po stronie elementów. W razie trudności ze stabilnym wirowaniem można wykorzystać gumowe nóżki do wyważenia płytki.

Trochę teorii i wskazówki techniczne

THT oznacza montaż przewlekany. Elementy mają wyprowadzenia przechodzące przez otwory w płytce PCB, co ułatwia kontrolę położenia elementów i wykonanych lutów.

Diody LED mają polaryzację. Trzeba wlutować je zgodnie z oznaczeniami na płytce, ponieważ odwrotnie zamontowana dioda nie będzie świecić prawidłowo.

Kondensatory elektrolityczne C2 i C3 również mają polaryzację. Dłuższa nóżka oznacza plus, krótsza minus, a znak minusa znajduje się także na obudowie kondensatora.

Efekt żyroskopowy pomaga wirującemu bączkowi utrzymać pozycję podczas szybkiego obrotu. Gdy prędkość spada, maleje moment pędu, a większą rolę zaczyna odgrywać grawitacja.

Precesja to ruch osi obracającego się bączka po powierzchni przypominającej odwrócony stożek. Można ją zaobserwować, gdy bączek zwalnia i zaczyna się pochylać.

Poprawny lut powinien mieć kształt niewielkiego stożka. Zalecana temperatura lutowania to 320-360°C, a pojedynczy punkt lutowniczy powinien być ogrzewany przez około 2-3 sekundy.

Dlaczego warto wybrać ten zestaw?

Projekt łączy prosty montaż elektroniczny z natychmiastowym efektem wizualnym. Po zlutowaniu powstaje działający bączek LED, który pokazuje w praktyce pracę diod, układu 4060, zasilania bateryjnego i włącznika odśrodkowego. Dodatkowo pozwala zaobserwować zjawiska fizyczne związane z ruchem obrotowym.