Włączniki światła

W codziennym życiu co rusz korzystamy z włączników takich jak: włączniki światła, włączniki rolet elektrycznych czy też dzwonków do drzwi, najczęściej nie zastanawiając się przy tym nad szczegółami konstrukcji poszczególnych typów instalacji. Tymczasem z technicznego punktu widzenia każdy włącznik ma nieco inną budowę i to zarówno pod względem elektrycznym, jak i mechanicznym, co bezpośrednio wynika z docelowego zakresu zastosowań.

Włączniki elektryczne – rodzaje i zastosowania

Przeglądając opisy różnych modeli włączników (a zarazem nie posiadając sporego doświadczenia w zakresie instalacji elektrycznych) można z łatwością zagubić się w gąszczu nazw, odmian i oznaczeń. Dlatego też przygotowaliśmy krótki poradnik zakupowy, który pozwoli dobrać właściwy rodzaj włącznika do określonego zastosowania.

• Włączniki pojedyncze są wyposażone w jeden klawisz współpracujący z parą styków zwiernych – najczęściej można je znaleźć w obwodach sterowania prostym oświetleniem sufitowym, listwami LED stosowanymi w kuchniach (nad blatem roboczym) czy też kinkietami.

• Włączniki podwójne – pozwalają na niezależne załączanie dwóch obwodów, stąd często można je spotkać w instalacjach wyposażonych w dwusekcyjne lampy (np. żyrandole) czy też podwójne kinkiety.

• Włączniki schodowe mają postać zbliżoną do opisanych wcześniej łączników pojedynczych, ale zamiast prostej pary styków (SPST) mają tzw. styki SPDT – oznacza to, że w zależności od pozycji klawisza łączą styk wspólny z jednym z dwóch wyprowadzeń   przełącznych. Taka konstrukcja umożliwia sterowanie oświetleniem schodowym z dwóch różnych miejsc (np. z parteru oraz piętra).

• Włączniki krzyżowe są stosowane w rozbudowanych instalacjach oświetlenia schodów, długich korytarzy czy też obszernych salonów. Ich miejsce w instalacji znajduje się pomiędzy włącznikami schodowymi, co pozwala na wygodne załączanie wspólnego oświetlenia z dowolnego spośród trzech miejsc. Podobnie jest w przypadku klatek schodowych w budynkach wielopiętrowych – włączniki schodowe znajdują się tylko na skrajnych poziomach, zaś wszystkie piętra pośrednie są wyposażone właśnie w włączniki krzyżowe. Z elektrycznego punktu widzenia stanowią one odpowiednio (fabrycznie) połączone przełączniki DPDT.

• Włączniki dzwonkowe to proste, monostabilne przełączniki SPST – zwierają obwód tylko podczas naciskania klawisza, zaś po jego zwolnieniu styki są rozłączane.

• Włączniki żaluzjowe to kolejna odmiana przełączników DPDT, w której poszczególne wyprowadzenia są jednak inaczej połączone niż w przypadku włączników krzyżowych. Dodatkową różnicą jest także sposób działania – specjalny mechanizm powoduje, że w danym momencie może być włączony tylko jeden z obwodów (nieużywany klawisz automatycznie „odskakuje” po naciśnięciu drugiego przycisku).

Z punktu widzenia metody instalacji włączniki można podzielić na następujące dwie grupy:

• włączniki podtynkowe są przeznaczone do montażu w puszkach podtynkowych, umieszczanych w odpowiednio przygotowanych wnękach w murze, dzięki czemu ponad powierzchnię ściany wystaje jedynie ozdobna ramka wraz z klawiszami. W zdecydowanej większości przypadków modele podtynkowe są montowane we wnętrzach mieszkalnych i użytkowych, stąd zazwyczaj nie spełniają one wymogów szczelności, które obowiązują w instalacjach zewnętrznych. Rzadko spotykane wykonania mogą jednak mieć dodatkowe uszczelnienia zapewniające stopień ochrony na poziomie IP44, a  nawet IP55.

• Włączniki natynkowe nie wymagają przygotowywania wnęki pod puszkę – do ich zamontowania wystarczą wkręty umieszczone w kołkach rozporowych. Przewód należy doprowadzić do wnętrza obudowy wyłącznika z zewnątrz i zabezpieczyć jego ułożenie odpowiednimi uchwytami kablowymi. Natynkowe wersje włączników są szczególnie często spotykane wszędzie tam, gdzie część instalacji jest dobudowywana po tynkowaniu ścian lub też mury pozostają nieotynkowane ze względów użytkowych (np. w piwnicach, na strychach czy też w garażach podziemnych).

W sprzedaży można także spotkać wykonania specjalne, które stanowią w rzeczywistości kompletne urządzenia elektroniczne, a nie proste elementy elektromechaniczne. Do tej grupy należą m.in. włączniki dotykowe – doskonale nadające się do najnowocześniejszych, stylowych wnętrz – a także włączniki bezprzewodowe, będące swego rodzaju „zalążkiem” instalacji inteligentnego budynku. Szczególnie interesujące są wyłączniki bezbateryjne, które do działania nie wymagają żadnego stałego źródła zasilania – odzyskują bowiem energię mechaniczną podczas naciskania klawisza przez użytkownika.