Potencjometry Obrotowe

Potencjometry Obrotowe

Klasyczne potencjometry obrotowe są jednymi z najpowszechniej stosowanych, manualnych elementów regulacyjnych, jakie kiedykolwiek wykorzystywano w elektronice. Pomimo upowszechnienia interfejsów dotykowych, ekranów LCD i OLED, a nawet systemów sterowania za pomocą gestów, zwykłe potencjometry nadal okazują się niezastąpione w wielu aplikacjach. Warto wymienić tu choćby wszelkiej maści systemy audio (wzmacniacze mocy, przedwzmacniacze, efekty gitarowe, syntezatory analogowe i cyfrowe, miksery i wiele innych), regulatory HVAC, czy też… aparaturę pomiarową (np. analogowe zasilacze laboratoryjne). W tej kategorii zamieściliśmy bogatą ofertę różnego rodzaju potencjometrów obrotowych.

Czytaj więcej

Podstawowe parametry potencjometrów obrotowych

Podstawowym parametrem elektrycznym, charakteryzującym każdy klasyczny potencjometr, jest nominalna rezystancja ścieżki oporowej, wyrażana w omach, kiloomach lub megaomach. W przypadku niektórych potencjometrów, zwłaszcza przeznaczonych np. do wysokiej klasy systemów audio, producenci podają także procentową wartość tolerancji, odniesioną do pełnego zakresu rezystancji (np. 10 kΩ +/- 20 %). Innym, kluczowym parametrem, jest charakterystyka rezystancyjna określająca dynamikę zmian stopnia podziału ścieżki oporowej przez suwak (w funkcji kąta obrotu pokrętła). Liniowe potencjometry obrotowe, jak sama nazwa wskazuje, zmieniają rezystancję „wyjściową” (widzianą od strony suwaka) proporcjonalnie do kąta obrotu – oznacza to, że w środkowym położeniu rezystancje pomiędzy suwakiem, a poszczególnymi wyprowadzeniami skrajnymi ścieżki oporowej, są w przybliżeniu równe. Powszechnie stosowane są także potencjometry o charakterystyce logarytmicznej – takie elementy wykorzystuje się niemal wyłącznie jako regulatory poziomu głośności w urządzeniach audio; ma to na celu lepsze dopasowanie szybkości zmian poziomu natężenia dźwięku do nieliniowej percepcji ludzkiego ucha.

Moc potencjometru – czy należy się nią przejmować?

W znakomitej większości układów elektronicznych potencjometry pracują przy bardzo niewielkich wartościach natężenia prądu, płynącego przez ścieżkę oporową i suwak. Przykładem tego rodzaju aplikacji są wszelkiego rodzaju zmienne dzielniki napięcia – służące np. do ustalania poziomu offsetu komparatora. O ile tylko impedancja wejścia przestrajanego przez suwak potencjometru jest wystarczająco wysoka (w porównaniu do rezystancji nominalnej potencjometru), z powodzeniem można zastosować potencjometr o dużej wartości rezystancji (rzędu kilkudziesięciu kiloomów, a nawet megaoma), co pozwoli na ograniczenie prądu zasilania pobieranego przez układ. Zazwyczaj nie przejmujemy się też mocą potencjometru pracującego np. w pętli sprzężenia zwrotnego wzmacniacza operacyjnego. Jeżeli jednak potencjometr musi współpracować bezpośrednio z układem o niskiej impedancji wejściowej, warto rozważyć zastosowanie elementu o mocy znacznie wyższej, niż typowe potencjometry spotykane w handlu. Co warte uwagi, większość zmiennych rezystorów o mocy równej lub wyższej niż 1 W jest wykonywana w postaci tzw. potencjometrów drutowych – ścieżka oporowa ma w nich kształt gęsto upakowanej spirali, po której wierzchu przemieszcza się suwak.

Potencjometry obrotowe – wykonania specjalne

Warto wiedzieć, że oprócz typowych potencjometrów obrotowych z jedną ścieżką rezystancyjną, w ofertach wielu producentów elementów pasywnych dostępne są także potencjometry podwójne, w których obrót osi powoduje synchroniczny ruch suwaków po dwóch, rozdzielonych galwanicznie ścieżkach oporowych. Tego typu elementy doskonale nadają się do regulacji balansu lub głośności w systemach stereofonicznych. Niektóre potencjometry obrotowe mają dwie koncentryczne osie, przeznaczone do współpracy ze specjalnymi, podwójnymi pokrętłami – takie rozwiązanie było spotykane dawniej w niektórych typach wzmacniaczy audio.